Bir Gençlik Hikayesi

Bir Gençlik Hikayesi, bizim hikayemiz, bunca yıldır ülkemiz içinde sadece belli çevrelerce gündeme getirilen gençlerin cinsel sağlık, üreme sağlığı ve hakları konusunu bu defa daha geniş bir şekilde, gençler ile birlikte gençler için gündeme getirmek için var. Gençlerin kendi cinsel sağlık, üreme sağlığı hakları için sesini daha da yükseltmeleri gerekiyor1.

Günümüzde, dünyada 1.5 milyardan fazla kişi 10-24 yaşları arasında bulunmakta ve bu yaş grubu, tarihte en kalabalık olduğu dönemi yaşamaktadı. Türkiye’de de 2008 TÜİK verilerine göre her on kişiden üçü 10-24 yaşları arasındadır2.

Sağlığın sürdürülebilir kalkınmadaki önemi göz ardı edilemez. Sağlık hizmetlerinin ekonomik faaliyetlere olan katkıları; hastalıkların neden olduğu erken ölümlerin, sakatlık veya hastalık durumlarının, çalışma gücünü düşüren halsizlik gibi durumların azalmasıdır. Sağlığa yapılan yatırımlar işgücü kaybını önleyerek, verimliliği artırarak, daha iyi işlere girmeye zemin hazırlayarak ve ortalama hayat süresini uzatarak, üretimin artmasına yani ekonomik büyümeye katkı sağlar3. Ülkelerin sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmada izleyecekleri stratejiler arasında sağlıklı bir toplum yaratma da gelmektedir4. Dolayısıyla, nüfusun önemli bir bölümünü oluşturan genç nüfusun sağlığı, uzun vadede toplumun kalkınmasında büyük önem taşımaktadır.

Gençler, genellikle “sağlıklı” olarak görülen bir grup olmalarına rağmen, tüm dünyada hastalık yükünün % 15’ini oluşturmakta ve her yıl yaklaşık 1 milyon genç önlenebilir sebeplerden ötürü yaşamını yitirmektedir. Erişkinlerdeki erken yaşta ölümlerin % 70’i ise toplumsal cinsiyet ayrımcılığına ve tütün kullanımı, kötü beslenme ve riskli cinsel davranışlar gibi adolesan dönemde edinilen alışkanlıklara bağlanabilir.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), sağlığın tanımında, sadece hastalığın ya da sakatlığın olmayışından değil; fiziksel, ruhsal ve sosyal açıdan tam bir iyilik halinden bahsetmektedir.  DSÖ- Avrupa Bölgesi, “21. Yüzyılda Herkes için Sağlık” temel hedefi altında yer alan 21 alt hedefin hemen hemen hepsinde; “bireylerin yaşamları boyunca sağlığın korunması ve geliştirilmesinde sorumluluk almaları konusunda eğitilmeleri”ni yatay kesen bir strateji olarak kabul etmiştir5.

Dolayısıyla, “gençlerin sağlığı” denildiğinde; gençlerin sadece fiziksel ve ruhsal olarak hastalıktan uzak olmalarını değil; bunun sağlanabilmesi için gerekli bilgi ve hizmetlere de ulaşabilmelerini göz önünde bulundurmak gerekir6.

DSÖ’nün, adolesanlar için belirlediği ölüm, sakatlık ve hastalığa yol açan başlıca sebeplerin arasında; tütün ürünlerinin kullanımı, intiharlar, trafik kazalarının yanısıra cinsel sağlık ve üreme sağlığı (CSÜS) sorunları da yer almaktadır. Her yıl, yaklaşık 20 adolesandan biri, tedavi edilebilir bir cinsel yolla bulaşan enfeksiyona (CYBE) yakalanmaktadır. Yeni HIV vakalarının yaklaşık yarısını gençler oluşturmaktadır. Tüm dünyadaki doğumların yaklaşık %11’i, 15-19 yaş arası genç kadınlar tarafından meydana getirilmektedir7-8.

Tam da bu noktada gençlerin cinsel sağlık ve üreme sağlığı konularında bilgilenmeleri hem gençlerin hayatları hem de ülkenin günü ve yarını için de çok önemlidir. Gençlerin cinsel sağlık ve üreme sağlığı ihtiyaçları göz ardı edilmemeli, bunlardan biri olan eğitim de gençlere sağlanmalıdır.

Yukarıda metnin bir kısmı Dr. Selen Örs Reyhanioğlu'nun Üreme Sağlığı Akran Eğitimleri Projesi Kapsamında Eğitim Almış Gençlerin Cinsel Sağlık / Üreme Sağlığı Hakkındaki Bilgi, Tutum ve Davranışları  başlıklı tezinden alınmıştır. Kendisine desteğinden dolayı çok teşekkür ederiz. 

 

UNFPA. (2007). Supporting Adolescents and Youth. Erişim: 16 Aralık 2009, http://www.unfpa.org/adolescents/

TUİK. Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi.(2008). Erişim: 16 Aralık 2009, http://www.tuik.gov.tr/VeriBilgi.do?tb_id=39&ust_id=11

Can, A., Taş, S., Bal, T. (2009). Kalkınma ve Sağlık İlişkisi. U. Kerman, Y. Altan, S. Kanat, H. Kiriş, Y. Ural ve R. Dağ (Haz.). Uluslararası Davraz Kongresi Küresel Diyalog 2009 Bildiri Kitabı. (s.644-653). Isparta: Süleyman Demirel Üniversitesi İ.İ.B.F

Çelik, Y. (2006). Sürdürülebilir Kalkınma Kavramı ve Sağlık. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi. 9(1), 19-37.

Özvarış, Ş. (2006). Sağlık Eğitimi ve Sağlığı Geliştirme. Ç. Güler ve L. Akın (Ed.). Halk Sağlığı Temel Bilgiler (s. 1132-1139). Ankara: Hacettepe Üniversitesi Hastaneleri Basımevi

DSÖ Avrupa Bölge Ofisi. (1998). Health 21: An Introduction to the Health for All Policy Framework for the WHO European Region [Elektronik Sürüm]. Kopenhag

WHO, Department of Child and Adolescent Health and Development. (2001). The Second Decade: Improving Adolescent Health and Development. (s. 4). Erişim:21Aralık 2009. http://whqlibdoc.who.int/hq/1998/WHO_FRH_ADH_98.18_Rev.1.pdf

WHO. (2008). 10 Facts on Adolescent Health. Erişim: 21 Aralık 2009. http://www.who.int/features/factfiles/adolescent_health/facts/en/index.html 

Paylaş